Mundi anno 5937, divinae incarnationis anno 437, R o manae sedis Leo pontificium gerit , imperante Theodosio, p.150 6 cuius imperii trigesimo nono anno Proclus Constantinopo litanus moritur, cui succedit Flavianus presbyter et sceuo phylax ecclesiae Constantinopolitanae , vir sacer et strenuus. atque Cyrillus Alexandrinus obiit antistes, cui subrogatur in sede Dioscorus, qui nullatenus erat didascalicus, sed immitis et ferus. * benedictiones] v.Menardum ad concordiam regularum. Flodoar dum hist.eccl.Rem.2 11. FABR. * *) q u o d f a c t u m F a b r o t u s . i d e m m o x a u r e a s p o s u i t p r o e o q u o d e r a t autem Andreas. Hesperio Oceano. Bonifacius autem metuens imperatores Romanos , transfretans a Libya in Hispaniam, ad Vandalos venit. cumque Modigisclum invenisset mortuum etfilios eius Gonzarin et Gizericum principatum moderantes, hortatus est ut hesperiam Libyam in tres partes dividerent. sunt unicuique tertiae parti se una cum ipsis principaturos, in communi tamen in quemlibet hostem ulturos. in talibus ergo professionibus Vandali fretum transmeantes Libyam habitaverunt ab Occano usque Tripolim, quae est circa C y p.147renen. Hypogothi vero surgentes a Gallia tenuere etiam Hispaniam. quidam autem senatus Romani, amici Bonifacii, falsam accusationem Aëtii intimavere Placidiae , ostendentes quoqueetAëtiiadBonifaciumpridemscriptamepistolam,quam ad eos idem miserat Bonifacius. ast stupefacta Placidia A ë tium quidem in nullo laesit, Bonifacio vero verbum cum iuramento misit exhortatorium. porro Gonthario mortuo Gizericus Vandalorum factus est imperator. Bonifacius ergo verbo suscepto contra Vandalos armatur, exercitu magno sibi veniente tam a Roma quam a Byzantio, cuius Asperis erat magister. inito autem contra Gizericum praelio supe ratus estRomanorum exercitus,sicqueBonifacius cum Asperi R o m a m veniens suspicionem dissolvit, rei veritate monstrata. porro Africa taliter est Vandalis subacta. tunc et Marcia nus , qui postmodum imperavit, cum miles esset et Asperi deserviret, vivus a Gizerico comprehenditur. polliciti 1 p.148 8 66 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA Mundi anno 5940, divinae incarnationis anno 440, C h r y saphius eunuchus palatium et ipsum imperatorem tenens, c u m invideret Flaviani consecrationi, suggessit imperatori, sine malitia existenti et apud Chalcedonem degenti, mandare p a triarchae ut mitteret pro consecratione sibi benedictiones *). p.151quo facto **)Chrysaphius avertens mandavit aureas impera
EX THEOPHANE. 67 torem quaerere benedictiones. at episcopus renuntiavit non se habere pecunias ad mittendum , nisi forte quoque utar (inquiens) ex sacris vasibus. fit ergo ex hoc inter illos, P u l verum haec apud Constantinopolim. ceterum penes Alexandriam Diosco rus confestim Cyrilli cognatos in primordiis suis devastat et horum patrimonia depraedatur, filium autem fratris eius Athanasium presbyterum sine culpa deposuit. haec autem faciebat rectae Cyrilli fidei adversatus , c u m esset haereticus et ex mollibus ungulis ea quae sunt Origenis sentiret. ira scebatur autem et Flaviano , eo quod modicum quid opis beati conferret Cyrilli cognatis. c u m ergo Chrysaphius esset impius, videre non ferens ecclesiarum concordiam, operam dabat ut conturbaret eas, et diversis modis agebat ut Fla vianum ab episcopatu depelleret, volens Eutychen quendam sensus sui archimandritam ad episcopatum eius provehere. et quoniam Pulcheria res civiles retinente nihil valuit, pri mo insidiaturEudociaeinsidiarum eius nondum expertae, etinlivorem eam instigatcontrapropriammatrem,etim-p.152 mittit ei, ut et illi deroget apud imperatorem et tollat ad se praepositum, quoniam praepositus ad dispositionem rerum pernecessarius erat Pulcheriae. imperator autem ab uxore molestiis fatigatus, mittit ei dicens "ne te hoc tristem reddat : praepositum enim te habere non est possibile, neque meam sororem bene et perite ac pie omnia disponentem ego r e pello." inefficax ergo Chrysaphius super hoc effectus ad aliud vertitur instrumentum, et suggerit Eudociae ut molesta i m peratori suaderet ei, quo praeciperet patriarchae consecrare illam diaconam, tanquam quae virginitatem elegisset. et diu tius Eudocia imperatori molesta persuasit levitati eius. super quo iussus Flavianus ab imperatore tristatus est valde, p r o spiciens futura ex hoc scandala nascitura. et imperatori quidem repromisit, Pulcheriae vero scripsit rogans eam ne saltem ante faciem eius veniret, "ne cogar" inquit “agere quid eorum quae te contristant.” illa ergo ex his quae scripta fuerant intelligens quod meditabantur , et praepositum E u ex hoc dociae transmittit, et ipsa exiens in E b d o m u m siluit. itaque imperator et Eudocia valde contra Flavianum tristesp.153 effecti sunt, quod suum revelasset secretum. porro Eusebius scholasticus, qui primus Nestorium reprehendit, ad episco patum Dorilaci promotus, et de fide cum Eutyche archi mandrita disputans, invenit eum non recta sapientem ; qui cum multum commonens iuvare illum nequivisset, retulit de eo Flaviano episcopo, qui quadraginta episcoporum concilio p. 154 congregato adducitEutychen,etiuxtaomnem consequentiam cheria haec ignorante, non modicus maeror. regularum ecclesiasticarum discutiens inventum subdolum et haereticum deposuit. Chrysaphius autem huius concors p a latium tenens, his cognitis in iram peramplius contra Fla vianum accenditur, et intimat Dioscoro Alexandrino se in his quae cordi eius essent per omnia cooperaturum, si sibi in calumniis contra Flavianum et Eusebium ipse concurreret pro Eutycheque satageret. movet autem ad id etiam A u g u stam Eudociam, tristia de Pulcheria contra Flavianum m e morans apud illam; et agit uterque quo imperator sanciret secundum Ephesi congregari concilium, cui Dioscoro prae esse concedunt, mittentes ei exercitum plurimum in auxilium. p.155 2cumque latrocinali huic concilio praesedisset, non permisit adesse notarium alium concilio , sed suos tantum fecit scri bere quae gerebantur. quaestio ergo cum fieret, exigeba tur Eutyches propriam exhibere opinionem, qui respondit dicens "confiteor ex duabus naturis fuisse dominum nostrum ante adunationem : post adunationem vero unam naturam confiteor." tunc Dioscorus dixit "et nos omnes his assenti mus." et loci servatores *) quidem Leonis papae Romani, Dioscori videntes impetum, et quod epistolampapae adFla vianum non permiserit legi, neque illam quam ad synodum miserat , sed despexerit , fugerunt et descenderunt R o m a m . porro Dioscorus Eutychi sacerdotium reddit, Eusebium vero Dorilaci et Flavianum Constantinopolitanum in promptu d e ponere habuit , qui et ante depositionem impulsionibus et calcibus a Dioscoro submissus tertianus vitam mutavit ; et de cetero vi militum et gladiorum episcopi subscribere coacti sunt. Domnus autem Antiochenus episcopus postquam vi subscripsit, in se reversus erexit se contra Dioscorum prin p .156 cipem , vociferans adversus ea quae gesta sunt, et impietatem concilium nominans, et subscriptionem suam quaerens reci pere. his cognitis papa Leo accedit cum lacrimis ad impe ratorem Valentinianum simul et Augustas , petens epistolas imperatori Theodosio pro emendatione patranda eorum, quae apud Ephesum nequiter et irregulariter acta sunt, d e stinandas ; qui rescribit Eudociae filiae ita "hoc dulcedini tuae ita notum esse volo, quia Flavianus divino iudicio ab ecclesiis eiectus est ut multarum turbationum auctor." porro Dioscorus deposuit et Theodoretum et Iban et Andream et D o m n u m Antiochenum et alios Orientales episcopos. T h e o dosius autem imperator mobilis erat omni vento circumlatus, 68 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA *) loci serv.] Anastasius in collatione S. Maximi martyris : c o m p u n ctus divinitus praetor,imo loci servator praetoris. v.gloss,ad Cedren. FABR.
EX THEOPHANE. 69 unde et in chartis non lectis subscribebat. eodem anno G e zerichus Vandalica multitudine opimus effectus, et se regem vocans terrae ac maris insularumque multarum,Theodosium contristabat. sane non multo post resipiscensTheodosius, etp.157 recognoscens se a Chrysaphii versutiis fuisse deceptum, tri stabatur super impietate ac iniustitia quae facta fuerat in Flavianum et reliquos episcopos. et indignatus vehementer primo quidem exulem fecit in insulam quandam Chrysa phium, in Eudociam vero valde commovetur , hanc omnium malorum causam appellans, quippe quae et Pulcheriam ex imperialibus insecuta sit simul , et improperans ei quae ges serat circa Paulinum. illa vero desperata rogavit Hieroso lymam se dimitti, et assumptis Severo presbytero et Ioanne diaconoHierosolymamvenit. discensintereaimperatorquod isti et in urbe frequenter ad eam accederent et cum ipsa rursus Hierosolymis essent, multaque illis largiretur, mittens decollavit eos. tunc imperator beatam Pulcheriam oppido p.158 rogans ad imperialia reduxit, quae mox mittens Ephesum asportavit inde corpus sancti Flaviani, et cum multo defe rens obsequio per medium urbissepelivit apud sanctos apo stolos. intereaAttilasScytha,virfortisatquesuperbus,de posito Bdella seniori fratre solus Scytharum , quos Hunnos vocant, principatus regno, per Thracem discurrit, et omnem p.159 civitatem et castra in servitutem redegit, praeter Hadriano polim et Heracliam, quae quondam Perinthus vocabatur. c o gitar ergo Theodosius legationem Attilae mittere, et sex m i lia librarum ei pro recessu praebens mille librarum annuum tributum persolvere pollicetur. igitur cum Romana virtus a bello rediisset quod adversus Attilam fuerat destinatum, non multo post Theodosius moritur. porro beata Pulche ria, nondum cuiquam imperatoris morte comperta,Marciano accersito, in religione ac pudicitia conversante , sene videli cet et idoneo viro , dicit ei "quoniam imperator mortuus est, et ego te elegi tanquam beneplacentem ex omni senatu, da mihi verbum quod custodias virginitatem meam , quam deo commisi, et pronuntiabo te imperatorem;" quod eo pol licente, accersito patriarcha pariter et senatu , pronuntiavit eum imperatorem Romanorum. Mundi anno 5943, divinae incarnationis 443, Marcianus p.160 pius divino decreto imperator ostensus omnes qui in exilio erant revocavit. Pulcheria vero perosum Chrysaphium e u nuchum tradidit Iordani filio Ioannis, qui tyrannidem apud Romanam urbem exercuit, multisque Christo erectis eccle siis,praecipueque in Blachernis laudabilis dominae nostrae dei genitricis in principio imperii pii Marciani ecclesiam f e
70 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA cit. porro beatus papa Leo scripsit Marciano , potens ut quae praesumpta fuerant a Dioscoro etEutyche apud Ephesum in S. Flavianum requirerentur coram universali synodo, et p.163 6iussit imperator colligi cunctos episcopos. secundo itaque imperii Marciani anno Chalcedone sancta quarta facta est synodus, mense Octobrio, indictione quinta. omnibus autem episcopis in martyrio S. Euphemiae una cum senatu conve nientibus, discussa sunt quae in prima indictione super E u tyche gesta sunt, et quae apud Ephesum sunt a Dioscoro temere perpetrata. queritans autem Dioscorus de his ad ignorantiam gestorum confugit : sed effugere redargutionem, quae in actis efferebatur, non valens deficiebat, et veritas denudabatur. tunc excusationem non habens confusus est. hi vero qui cum eo latrocinali concilio consederunt, redar guebant eum super violentia et necessitate quam ab ipso pertulerant, et veniam a synodo postulantes recepti sunt; quorum unus erat Iuvenalis Hierosolymitanus episcopus. cumque defecisset Dioscorus, non habens excusatoriam ra tionem,ultra in synodo apparere ausus non est. tunc syn odus , praesente quoque imperatore Marciano et senatu , sententiam protulit contra Dioscorum et Eutychen , cosque deposuit. imperator autem Dioscorum quidem inGangris exi lio relegavit, synodum autem laudans dixit "gratias confiteor maximas omnium nostrorum deo , quoniam ablata discordia in unam eandemque confessionem cuncti convenimus;" et amabiliter honorans sexcentos illos et triginta patres, ad sua in pace unumquemque absolvit. porro consecratus est Prote rius pro Dioscoro episcopus Alexandriae. Mundi anno 5945,divinae incarnationis anno 445,Pul cheria beata et pia dormivit in Christo, quae multa bona fecit et omnia sua pauperibus dereliquit; quae Marcianus, cum multa essent, alacriter dedit. construxit autem eadem et multa oratoria, domosque pauperibus et hospitibus, nec non et sepulcra peregrinis aedificavit; inter quae S. marty .16511risLaurentiitemplumconstruxit. atveroTheodosiusmo nachus, vir pestifer, cum descendisset cursim Chalcedonensi facto concilio Hierosolymam, et didicisset quod Augusta E u docia erga Dioscorum a synodo depositum affectu flagraret, coepit clamare adversus synodum quasi rectam fidem sub vertentem, et surreptis Augusta et monachis, propriis caedi bus usus more barbarico, archieraticum thronum rapit, et homines Augustae ministros habens episcopos promovet per civitates, cum episcopi adhuc essent in synodo. Severianum autem episcopum Scythopoleos , qui non fuerat eius mala opinione deceptus, a civitate pellens occidit ; et excitavit p e r .164 14
EX THEOPHANE. 71 severantiam contra illos qui sibi non communicabant, et multos quidem tormentis affecit, quorundam vero domos tradidit igni, ita ut aestimaretur urbs a barbaris capta. n e cavit autem et Athanasium diaconum S. Resurrectionis, e x probrantem et arguentem eius impietatem , et eius sanctum corpus per civitatem pompis circundans canibus tradidit. Domnus vero archiepiscopus Antiochenus in heremum fugit, et Iuvenalis Hierosolymitanus. porro cum pestilens Theo dosius per 20 menses thronum Hierosolymitanum tenuisset, iussus est comprehendi; qui fugiensin montem Sinaeum pro peravit; quo fuga lapso una cum his ques ipse provexerat, iterum Iuvenalis thronum suum recepit. Interea Maximus Maximi nepos tyrannum Valentinianum p.167 20 peremit , et Eudoxiae vi associatus imperium quoque obti nuit: per quae namque quis peccat,per ea quoque et cor ripitur. inter haec ergo Eudoxia coartata et nullum fore auxilium a Byzantio Theodosio patre suo et Pulcheria d e functis existimans , arcessit Gezerichum ad urbem R o m a m , rogans a Maximi tyrannide liberari. magna vero cum classi Gezerichum Romam navigantem Maximus timens fuga usus est: hi vero qui cum ipso erant, interemerunt eum. prae. tereaGezerichus nemine sibiresistenteintroivitRomam ter tia die Maximi fugae , et sublatis omnibus pecuniis, et civi tatis miraculis in naves receptis, in quibus erant ecclesiastica cimilia tota ex auro, lapidibus pretiosis ornata, et vasa H e braica, quae Titus Vespasiani filius post captivitatemHiero sclymorum Romam detulerat,una cum Eudoxia imperatrice ac filiabus eius in Africam navigavit. Erat autem Marcianus admodum religiosus, et timensp.169 1 deum, qui cum letaniis Campi pedes excedebat, multa egen tibus beneficia praestans. quod intuens Anatolius patriarcha et ipse de cetero non phorio portatus secundum morem, sed pedes letanias faciens incedebat. Timotheus autem Helurus moimine usus noctu cellas monachorum circumibat,unum quenque vocans ex nomine, quo respondente dicebat "ego angelus sum dicere omnibus , ut abscedant a communione Proterii et eorum qui Chalcedone convenere, et Timotheum Helurum in episcopum Alexandriae provehant." Mundi anno 5950,divinae incarnationis anno 450,Leo imperat coronatus ab Anatolio patriarcha, Timotheus vero cognomento Helurus Alexandriam civitatem turbabat. mul- titudine quippe inquietorum virorum empta tyrannice Ale xandriæ sedem obtinuit, et cum depositus esset, a duobus deposits provehitur. unde omnia scandala penes Alexan driam crta sunt : cunctis enim orbis terrae sacerdotibus dif p.170 4 p.171 finitionem synodi Chalcedonensis recipientibus, iste scelestus rabie q u a d a m infectus iniuriis appetebat, et ordinationes e p i scoporum faciebat,cum essetipseinordinatus,etbaptizabat, cum bresbyter non existeret. beatus autem Proterius sen tiens contra se confectum concilium dat locum irae, et prima diepaschaeadvenerabilebaptisteriumfugit.astilleAntichristi praecursor, neque sanctam diem neque colenda loca reveritus, mittit et occidit insontem pontificem, una cum sex aliis qui erant cum ipso; et funibus trahentes huius cadaver a sancto lavacro emiserunt, et pompose per civitatem portatum p o stremo etiam igni sineulla misericordia prodiderunt, etcine 172res eius in aërem consperserunt. eodem anno delatum est corpus S. Anastasiae a Syrmio, et repositum est in templo eius in porticibus Domnini. Timotheus autem Helurus scri pla magni Cyrilli non edita reperiens in multis locis adul teravit , sicuti scribit Petrus Alexandrinus. sequenti vero anno Leo imperator iniqua Proterii morte et iniusta Heluri promotione comperta , mittens Caesaream linguis mutilatis. exilio relegavit eos qui Proterii neci communicaverant : T i motheoveroscelestoadversinilintulit,iudiciumineum di cens inferre antistitibus convenire. qui litteras ad uniuscu iusque provinciae misit episcopos , ut singuli scriberent sibi proprium sensum, utrum quae apud Chalcedonem diffinita sunt sibi placerent, et super Heluri creatione quid dicerent. p.173inter quos et S. Simeoni stylitae et Bardae monacho atque Iacobo miraculorum patratori scripsit, contestans ut ita in dicium controversiarum depromerent, ut essent rationem deo cunctorum domino reddituri. qui omnes unanimiter et con sonanter et Chalcedonensem synodum sanctam esse affirmait, et terminum ab ipsa depromptum admittunt , Timotheum autem consonanter reprobant tanquam homicidam pariter et haereticum. satagebat autem et Gennadius apud imperato rem quo ulcisceretur super his quae temere fuerant perpe trata; cui e diverso resistebat Asper Arianus. porro impe rator pius Helurum quidem apud Gangras exilio relegavit: ipse vero et illic coepit conventicula congregare turbatimes que patrare, quas comperiens imperator rursus eum in exi lium misit apud Chersonam , et consecratus est pro ec epi scopus Alexandriae Timotheus alius cognomento Leuco, qui et Salophacialus nuncupatur, vir orthodoxus et bonus c u n p.1744ctisqueprorsusamabilis. intereavasto incendioContanti nopoli facto, Marcianus oeconomus ascendens super tegulas S. Anastasiae, tenens evangelium, orationibus et lacrmis il laesam domum servavit. sequenti anno cum pictorquidam pingere salvatorem secundum similitudinem Iovis praesum 72 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA P.
psisset,arefacta estmanus eius; quem peccatum suum con fessum sanavit Gennadius. aiunt enim quidam historicorum quod crispis et raris capillis schema in salvatore magis ver naculum sit. per idem tempus Leo imperator Zenonein ge- p.175 9 nerum suum magistratum totius Orientis fecit, et Basiliscum fratrem Verinae Augustae magistratum Thracae constituit. Zeno autem veniens Antiochiam invenit episcopum in ea sacrum Martyrium. Petrus autem Cnapheus sequebatur Z e nonem, cum esset presbyter ; qui persuadens Zenoni ut sibi cooperaretur ad conducendos mercede quosdam Apollinarii sectatores, turbationum dena milia excitat contra fidem et Martyrium episcopum ; et anathematizat eos qui non dicunt deum crucifixum esse, et scindens populum Antiochenum addit in trisagio hymno "qui crucifixus es propter nos." quod extunc hodieque apud Theopaschitas dici obtinuit. Martyrius autem ad Leonem imperatorem venit, et susceptusp.176 est cum honore multo, studio Gennadii episcopi Constanti nopoleos. rediens autem Antiochiam, et inveniens populos diffidentes Zenonemque his faventem , coram ecclesia abre nuntiavit episcopatui, dicens "clero non subdito et populo dissidenti et ecclesiae squalenti abrenuntio, servans mihimet sacerdotii dignitatem." quo discedente Petrus Cnapheus in thronumAlexandrinuminsiliit,etmox Ioannemquoque pro movit Apamenum episcopum , qui erat ex depositione. his vero compertis Gennadius cuncta imperatori exponit, et i u bet Petrum Cnaphea exiliari. quod audiens Petrus exilium fuga evasit. electione vero communi Julianus quidam epi scopus Antiochiae promovetur. Eodem anno translatus est apud Alexandriam propheta Helisaeus in monasterium Pauli leprosi: leprosum enim s a navit, et leprosum fecit, et in ea quae leprosi erant trans latus est. Circa haec tempora Anthimus, et Timocles tropariorum factores agnoscebantur. praeterea Cassius quaestor Antio- chenus atque philosophus derogatus est apud imperatorem ut paganus , et iussit imperator examinari e u m a praefecto praetoriorum Constantinopoli. cumque duceretur in Zeuxip pum vinctus retrorsum manibus,dixitad eum Poseus prae fectus "videsne, o Cassi, in quo habitu constitutus sis?" qui ait"video, et non miror:homo enim cum sim,humanas incurri calamitates. sed iudica in m e , ut m e c u m iudicabas.” quibus auditis concio laudavit imperatorem , quo comperto imperator gavisus est et dimisit eum in regionem suam. p.177 11 p.178 6 Mundi anno 5963, divinae incarnationis anno 463, cum p.183 13 EX THEOPHANE. 73
74 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA Eudoxia neptis Theodosii sexdecim annos in Africa cum viro suo Honorico fecisset, et puerum Gildericum ex ipso genuis set, difficile ferebatur erga maritum , cum esset Arianus. unde aditu invento fuga lapsa venit Hierosolymam,et ado ratis venerabilibus locis, salutatoque sepulcro Eudociae aviae suae, ac paucis diebus in sancta demorata civitate, mortua est in pace, omnibus sanctae Resurrectioni dimissis. Mundi anno 5967, divinae incarnationis anno 467, B a siliscus in Campo acclamatur imperator. Marcum filium Caesarem fecit, et Zenobiam uxorem suam Augustam coro navit, et statim contra fidem praeliatus est, Zenobia maxime incitante illum ad istud, Timotheumque Helurum revocavit per typum, et Petrum Cnaphea , qui absconsus erat in m o nasterio Acoemetensium. et quotquot alii inimici sancti Chalcedonensis erant concilii, fiducialiter contra veritatem agebant. Helurus autem congregatis inquietis quibusque Alexandrinis, qui Constantinopoli peregrinabantur, de pala tio c u m letania venit in ecclesiam, vectus asino ; qui p e r v e niens in locum qui dicitur Octagonus, expavescens pedem contrivit, et cum confusione reversus est. Basiliscus autem hunc Alexandriam cum typis contra synodum misit, et P e trum Cnaphea Antiochiam, contra veritatem confortans utrumque. Timotheus autem Salophacialus episcopusAle xandrinus, comperiens Timotheum Helurum advenire, reces sit ad monasteria Canopi. multis autem afflictis Helurus T i motheum laedere non valuit, eo quod diligeretur ab omni bus. cumque ingrederetur Helurus Alexandriam, vociferaban p.188tur studiosi eius, illud turpe dicentes "cibasti inimicos tuos, papa." ast sceleratus contra clamabat "etiam vere cibavi.” hic impius etiam Chalcedonense concilium anathematizabat. Iulianus autem Antiochenus episcopus prae tristitia eorum quae fiebant defunctus est. Petrus autem Cnapheus ad sedem perveniens in anathemata et turbationes erupit. hinc caedes hominum et rapinae propter additamentum trisagii factae sunt. praeterea Basiliscus typo generali Chalcedonense a b i e cit concilium, iubens Acacio Constantinopolitano id ipsum facere: sed tota civitas cum mulieribus et liberis in eccle p.189 7siam contra Basiliscum conveniens hoc fieri vetuit. porro clero et monachis Constantinopolitanis pro Chalcedonensi s y n odo propugnantibus , timens Acacius multitudinem cum eis concordare simulabat ; unde coram ambone contra Basili scum et Zenonem acclamabat. Basiliscus autem compertis his,metuens fervorem plebis, e civitate exiit, iubens sena tui neminem loqui cum Acacio. futurum enim erat ut p o pulus incenderet urbem. Daniel autem mirabilis stylites a s p.186 16
EX THEOPHANE: 75 sumptis monachis et populi aemulatoribus exívit contra B a siliscum, et ei cum multa fiducia disputavit, interea Zeno p. cum Areadne ad regiam perveniens urbem susceptus est a populo ac senatu. Basiliscus vero veniens ad ecclesiam, i m periali deposita in divina mensa corona, ad baptisterium c o n fugit cum Zenobia malae opinionis uxore sua. porro Zeno p.194 3 Petrum Cnaphea avertit eo quod Basilisco concurrerit. d e creto autem Orientalis synodi depositus est,et cum eo lo annes, qui post tertium mensem eiectus est, et post eum Stephanus vir venerabilis est Antiochiae profectus episcopus. Petrus autem apud Pityussam in exilium ducturus, sed e d u centes decipiens , confugit ad sanctum Theodorum Euchai tensium. Timotheus autem Helurus inter haec moritur, pro quo Petrus Moggus introducitur, vir malignus et veritatis inimicus, qui iam depositus fuerat. consecratur autem ab uno episcopo , et ipso deposito ; in quem irruentes per z e lum dei monachi triginta solis diebus latrocinaliter eum o b tinentem episcopatum repellunt , et Timotheum iterum S a lophacialem iure throno restituunt. Stephanus interea ele-p.195 7 ctione communi provectus ad Antiochenum episcopatum a Petri Cnaphei sequacibus quasi Nestorianus criminatus est apud Zenonem. sed hunc Orientalis synodus apud Laodi ciam conveniens iussione imperatoris utpote innoxium sedi restituit. Septimo vero imperatoris Zenonis anno , Stephano epi-p.198 20 scopo Antiocheno dormiente , Stephanum pro eo alterum consecravere, quem inimici fidei voto, quo erga Cnaphea flagrabant, in natatorio sancti martyris Barlaae calamis a c u tis t r u c i d a n t e s i n O r o n t e m f l u v i u m p r o i e c e r e , f u r o r e a r m a n tes amentiam. Zeno autem propter illa quae praesumpta sunt in Stephanum, iussit Acacio Constantinopoleos episco pum Antiochiae constituere, qui ordinavit Calandionem.con secraverunt autem et Antiocheni per ignorantiam Ioannem, qui dicebatur Codonatus ; quem Calandio in Tyrum , quae primus thronus est Antiochenae dioeceseos,translatum in thronizavit. eodem anno et Alexandriae Timotheus Salopha- cialus defunctus est, et consecratus est Ioannes Tabennesio tes, vir sanctus et rectorum dogmatum propugnator, qui fue rat Alexandriae presbyter et oeconomus ecclesiae. porro Hillus patricius cum Leontio et reliquis venit ad castellum Papyrii, et educta Verina Augusta in Tarsum Ciliciae fecit eum coronari extra civitatem apud S.Petrum. p.199 11 193 Decimo praeterea Zenonis anno Petri Moggi spudastaep.202 per pecuniam et seductiones persuaserunt Zenoni eiicere loannem Tabennesioten Alexandrinum episcopum tanquam
praeter votum eius consecratum, et Petrum Moggum iterum reducere Alexandriam. tunc et enoticum fecit Zeno, ut qui dam aiunt,ab Acacio Constantinopolitano dictatum,etubi que transmisit. Petro autem Moggo ante regressum eius in Alexandriam iussit Zeno communicare Simplicio Romano at que Acacio, qui, videlicet Acacius, scripsit Alexandrinis sus cipere Moggum et Ioannem abiicere. Ioannes vero audita Petri praesentia, licet clerus cum populo exire illum prohi beret, quae praesumenda erant a Petro considerans, sapien ter et sine turbatione recessit. Mundi anno5972, divinae incarnationis anno 472, Theu dericus Valamer , cuius multus inter barbaros et Romanos est sermo utpote fortis et providi, sed nec rationum inexper p.203tis,penes Byzantium quippe obses quondam traditus,opti mis magistrorum adhaesit, cum pater solus Valamer post Attilaefiliosdux esset,sub Leonis imperio,Gothorum.in terea Orientales episcopi scripsere Acacio vituperationes eo quod receperit Moggum in communionem ; qui parvipen dens eos omnes impudenter communicare Moggo coacte fe p.204cit. atvero quierantexregiaurbe,necnon etdeOriente, deprecati sunt Felicem Romanum episcopum, significantes Acacium esse malorum auctorem. inter quos et Ioannes Ale xandrinus eadem dicens Romam profectus est. Felix autem synodo in templo summi apostoli Petri facta duos episcopos et ecclesiae defensorem Constantinopolim misit, scribens Z e noni et Acacio ut Petrum Moggum tanquam haereticum eii ceret ab Alexandria. sequenti vero anno his qui a R o m a missi fuerant apud Abydum Zenonis et Acacii voluntate r e tentis, litterisque ablatis in carcerem missis, comminatus est Zeno illos occidere, nisi Acacio et Petro Moggo communi p.205 cassent. porro Zeno consilio Acacii Orientis episcopos c o gebat subscribere enotico et communicare Petro Moggo. responsales vero Felicis Romani conveniens et pecuniis d e cipiens, Acacio communicare contra quae sibi fuerant i m p e rata persuasit, quanquam e contra ter contestarentur ortho doxi, primum quidem hamo circumponentibus funem , et unum eorum publice instruentibus, secundum autem in li brum immiserunt, et tertium in cophinum olerum imposue runt. Felix autem compertis quae ab apocrisiariis suis gesta sunt, deposuit eos, scribens Acacio depositionem. porro is qui hanc deferebat, effugiens eos qui erant in Abydo,per venit ad monasterium Dii. monachi vero Dii dominico die in sacrario porrexere epistolamAcacio. ast hi qui erant ex parte Acacii peremerunt quosdam ex monachis, qui episto lam dederant, quosdam autem punitos carceri tradidere. 76 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA
EX THEOPHANE. 77 verum Acacius insensate se habuit circa depositionem, n o menque Felicis a diptychis abstulit. praeterea Calandio epi-p.206 scopus Antiochenus asportavit corpus Eustathii magni a P h i lippis, ubi et exilio retentus dormierat, et cum honore multo huic decimo miliario tota civitas obviam venit. hi vero qui se ab ecclesia separaverant propter eundem sanctum, rursus uniti sunt post centum annos dormitionis eius. mortuo sane Acacio c u m Phravitas per tres menses episcopatum tenuis set, scripsit Felici quod ei quidem communicaret, Petro vero Moggo non communicaret. e diverso autem Moggo scripsit quod ei quidem communicaret, Felicem autem Romanum averteret. verum exemplaribus, quae ad Moggum destinata fuerant ab orthodoxis,Felix, antequam apocrisiarii Phravitae cum synodicispervenissent,acceptis,hos cum inhonestate re misit. defuncto autem Phravita Euphemius presbyter et ptochotrophos Neapoleos episcopatum Constantinopoleos te nuit, confestim propriis manibus nomen Moggi delevit a di ptychis, sicque in eis sedens in throno nomen Felicis in scripsit. Mundi anno 5982 , divinae incarnationis anno 482,P e trus Moggus mortuus est Alexandriae , pro quo Athanasius p.207 consecratus est cognomento Cilites. ast imperator Zeno r e quie potitus a barbaris , ab Antiochena Calandionem pellit ecclesia, exulem faciens apud Oasin, Petrumque Cnaphea c o n stituit. Nestorem autem Tarsensem, Cyrum Ieropolitanum, Joannem Cyrestensem,Romanum Chalcedonensem,Eusebium Samosatenum,Iulianum Mopsuestinum, Paulum Constantinen sem, Manum Hermeniensem etAndream Theodosiopolitanum, sub obtentu quidem favoris quasi circa tyrannos exhibiti, sed veritate propter non receptum enoticum abigi praecepit ecclesiis. PetrusautemCnapheusAntiochiamingressusmulta mala operatus est, anathematismos videlicet synodi Chalce donensis, inreprehensibilium deiectiones episcoporum, subro gationes et creationes illicitas, et his similia, ante omnia tris agio hymno addens "Christe rex qui crucifixus pro nobis." Petrus autem iterum veniens amputavit "Christe rex." porro Xenochias servus Satanae dominicam et sanctorum dicebat non recipiendam imaginem. cum enim esset natione Persa `etfortuna servus,dominum suum sub Calandione fugiens villas, quae circa Antiochiam sunt,a fide retrahebat,cum nonessetbaptizatus,seclericumessedicens. huncCalan dio quidem pepulit, Petrus vero Cnapheus episcopum Iera poleos ordinans Philoxenon mutato nomine nuncupavit. cum p.208 autem postmodum eum baptizatum non esse didicisset, "suf ficit" inquit "ei pro baptismo consecratio." Euphemius a u 78 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA tem cum esset orthodoxus, Anastasium silentiarium, qui post haec abusus imperio est, ab ecclesia pepulit ut haereticum et Eutychis consentaneum, quem et turbas excitantem intuens sedile ipsius, quod erat in ecclesia, subvertit, comminatus ei quod nisi cessasset a talibus, tonderet caput eius et turbis traderet publicandum. questus autem apud Zenonem contra p.209 4 illum obtinuit potestatem. sequenti vero anno, quo ageba tur decimus septimus imperii Zenonis annus, Felix synodicis Euphemii receptis ei quidem tanquam orthodoxo appositus est, episcopum autem illum non recepit, eo quod nomen Acacii et successoris Phravitae de diptychis non emiserit, e o dem anno Petro Cnapheo mortuo promotus est episcopus loco eius Palladius presbyter Seleuciensis ecclesiae sanctae primae martyris Theclae, cum quo eiectus est et Ioannes Constantini atque Anastasius silentiarius, qui male post hac . p.2103imperavit. nam Zenone mortuo,Longinoque fratreipsius imperium affectante repulso,Areadnae senatusque consulto ac totius exercitus Anastasias silentiarius pronuntiatus est i m perator;qui cum imperiumsuscepisset,professionem inscri ptis expetitus est ab Euphemio facere non commovendi quic quam ab ecclesia vel de fide, indignum se Christianis et i m perio vocans. vim autem ei faciente imperatrice Areadne atque senatu, suscepit propriae manus eius scriptum,quod reciperet in diffinitionem fidei dogmata Chalcedonensis c o n cilii, et ita coronatus Areadnem ducit ad nuptias, nondum p.211 2ante uxori sociatus. porro anno quo Zeno mortuus est et Anastasius imperare coepit, ab Adam secundum Romanos quidem anni erant 5999,secundum diligentem vero suppu tationem Alexandrinorum 5983. Mundi anno 5984, divinae incarnationis anno 484,A n a stasius imperator Petrum Cnaphea Antiochiam redire ad propriam sedem iubet. sed licet hunc ab exilio revocasset, Antiochiam tamen abire non passus est, Palladium faciens Antiochiae consecrari. Euphemius autem Constantinopolita nus congregatis peregrinis episcopis sanctum praedicavit Chalcedonense concilium. porro Ioannes Tabennesiotes cum esset Romae , audiens quod Anastasius imperaret , venit B y zantium , vicissitudines bonas sperans ab eo, quoniam A l e xandrinaefecerat illumoeconomum,quem etnudum ex nau fragio susceptum sustentare curavit, ita ut faceret eum de calamitate nihil omnino sentire. Anastasius autem audiens quod veniret, fide rupta multaque ingratitudine usus in exi lium praecipit destinandum , nullatenus ab ipso susceptum. porro Ioannes hoc praenoscens R o m a m fugiendo salvatus est. interea facta barbarorum praedonumque ac intestinorum p.212
EX THEOPHANE. 79 bellorum turbatione, his Cono episcopus Apamiae derelictop.213 8 throno in armatum et praetorem taxatus resistit. imperator p.215 3 autem fatigatus eo quod bellum protelaretur, fidenter cre diditEuphemio episcopo quod cuperet pacem, et colligiper egrinos praecipit episcopos quasi pro Hisauris rogaturos. Euphemius autem secretum imperatoris Ioanni patricio reve lavit , socero videlicet Athenodori primatis tyrannidis, qui currens hoc imperatori nuntiavit; quae res in irreconcilia bilem contra Euphemium inimicitiam imperatorem Anasta sium excitavit. unde et Hisaurorum Euphemio congressio nes ascripsit. Euphemio vero quidam insidiantes persuase runt cuidam ante martyrium gladium contra caput eius i n cutere. sed Paulus quidam defensorum ecclesiae plagam qui dem in capite suo recepit et periclitatus est, insidiatorem vero peremit. iterum ergo in Collecta insidiatiEuphemium consiliati sunt interimere , qui privato habita indutus fuga salutem mercatus est. porro Anastasius imperator ab E u phemio professionem suam, de qua praedictum est, violenter extorsit. cuique, victis Hisauris,mandat per Eusebium ma-p.216 12 gistrum dicens "orationes tuae , o magne , amicos tuos fuli gine contaminaverunt." episcopis ergo peregrinis collectis imperator contra Euphemium queritur; qui faventes impe ratori depositionem patriarchae et excommunicationem san ciebant. provehit autem imperator Macedonium episcopum Constantinopoleos, qui tunc scenophylax erat ipsius ecclesiae. populus tamen propter Euphemium dissidebat, et in Hippo dromion currens letanias agebat, quanquam nihil proficere valuerit, imperatore male vincere satagente. porro Mace- p.217 donius nequiter obaudiens Anastasium subscripsit enotico. imperator autem Euphemium in Euchaitam exulem misit; qui verbum *)petiitper Macedonium accipere, ut illaesus m a neret, cum duceretur. iussus autem Macedonius dare ver bum, et ingressurus in baptisterium ad Euphemium, super humerale a se archidiacono praecepit auferre, et ita purus ad Euphemium ingressus feneratusque pecunias dedit Euphe mio, ita ut laudaretur a multis. religiosus enim erat et s a cer, quippe qui a Gennadio fuerat enutritus, cuius et fra truelis erat. eodem anno Athanasio episcopo Alexandrino defuncto consecratus est pro eo Ioannes monachus presbyter * verbum] securitatem. Iustinianus Nov. 7 c. 5 : dilà undè r o v τουςτοὺςκαλουμένουςλόγουςπροχείρως διδόναισπεύδειν.Ve tusinterpres:sedneque haecquaedicunturverbapromptedare festines. idemAnastasiusdevitisPP.inGregorioII:verbum immunitatis expetiit. FABR. 80 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA p.218 18et oeconomus, cognomento Hemula. praeterea Macedonfus consilio imperatoris unire monasteria regiae urbis satagit, quae scissa fuerant propter enoticon Zenonis. sed non v a lens consilium dedit imperatori , quo peregrinos episcopos convenire et quae Chalcedone bene dogmatizata fuerant in scriptis confirmare faceret. quod et factum est per descri ptam actionem. et hortabatur monasteria ad unitatem, m a ximeque Dii monasterium et Basiani etAcoemetensium atque Matronae, quaeque magis scindebantur ab eo qui recipiebat Zenonis enoticon, et exilia alacriter sustinebant. cum ergo insisterent, consideravit Macedonius magis in propria volun tate dimittere eos quam persecutionem erigere contra illos. Matrona vero sancta adhuc vivens, et non communicans una cum religiosismonachabus quaecum illaerant,propter eno ticon Zenonis , inopinata multa monstravit , Chrysaorio e c clesiae diacono illam cogente. et alia quaedam Sophia v o cata,insignisque inter sanctimoniales, multa passamagnam patientiam demonstravit. porro Theodoricus Afer diaconum habens orthodoxum admodum a se dilectum , qui cum in Arianismum fuisset conversus, Theodorico favens, interemit eum gladio dicens "si deo fidem non servasti,nec mihi ser v a b i s ." P a l l a d i o v e r o e p i s c o p o A n t i o c h e n o d e f u n c t o , i m p e r a t o r elegitFlavianum presbyterum etapocrisiarium ecclesiaeAntio chenae, q u e m aiunt dogmatibus Chalcedonensis concilii a d versatum. praeterea Olympius quidam Arianus, dum inH e lianensium balneo lavaretur crudeliter blasphemans, miserri me in eo mortuus est, quod in imagine est depictum. E u tychianus vero quidam,primus diaetariorum,muneribus sua sus erectam imaginem Olympii deposuit ; qui ab illo die dire corpore tabefactus interiit. Mundi anno 5992 , divinae incarnationis anno 492 , F e stus senator urbis Romae , missus ad Anastasium propter quasdam civiles utilitates, memorias sanctorum apostolorum festivitate maiori petiit celebrari, quod et tenetur usque in praesens. Macedonius autem ad Anastasium Romanum epi scopum synodicum per Festum mittere volens prohibitus est ab imperatore. porro Festus rediturus R o m a m pollicitus est imperatori Anastasio persuadere Anastasio papae Z e n o p.221 nis enoticon recipere ; quem vivum non reperiens corrupit per pecunias multos , et elegit praeter consuetudinem R o manorum episcopum Laurentium quendam,qui ordinatus est ab una parte. orthodoxiores autem consecraverunt S y m m a chum,unum exdiaconibus. hincergo turbationesmultae ac hominum strages et rapinae patratae sunt per annos tres, usquequo videlicet Theodoricus princeps tunc R o m a m tenens, p.220 11
EX THEOPHANE. 81 quamquam Arfanus esset, synodo celebrata locali S y m m a chum quidem episcopum Romae firmavit, Laurentium vero in Nucerina civitate locare praecepit episcopum, qui tamen nullo pacto quiescens sed seditiones commovens a S y m m a cho deponitur et in exilium mittitur, et ita simultas cessavit. eodem anno Anastasius removit auri argentique metalla et venationes, principatusque cum venales essent, gratis pro movebat. Sequenti vero anno cum Romanum pontificatum S y m machus,imperium autem Anastasius regeret, Saracenorum in cursus in Phoenicem et Syriam rursus effectus est, post m o r tem Agari Vadicharino fratre ipsius instar turbinis, et adhuc velocius, discurrente per loca. hoc etiam anno, id est Sym- p.222 3 machi papae primo et imperii Anastasii undecimo , Vulgares per Illyricum etThracem discurrunt, priusquam agnosceren tur. apud Neocaesariam deinde cum futurum esset ut fieret terrae motus, miles iter faciens duos milites super eam vidit, et alium militem post tergum clamantem "conservate d o m u m in qua sepulcrum Gregorii est." cum autem terrae motus factus fuisset, plurima pars civitatis corruit, excepta domo Gregorii thaumaturgi. Mundi anno 5999 , divinae incarnationis anno 499 ,p.230 Anastasius quiete potitus a praeliis,Macedonium patriarcham avertere ab orthodoxa fide satagebat. multi autem episco porum Anastasio gratiam praestantes Chalcedonensi resiste bant concilio, quorum primus erat Eleusius Sasimensis. quendam autem Manichaeum Syrum simul et Persam A n a stasius adduxit a Cyzico in habitu presbyteri, qui aliena ab ecclesiae sanctis imaginibus scribere praesumpsit et fabulosa in palatio Helenianensium, voto imperatoris Manichaeis c o n gratulantis. unde et seditio populi facta est magna. tunc et praefectum Anastasius in collectis et letaniis excogitavit subsequi: timebat enim orthodoxorum seditiones, et factum est in consuetudinem. Xenaiam vero Manis consentaneum uxit Anastasius Constantinopolim tanquam sectatorem suum, quem Macedonius neque communione neque verbo dignum clero monachis et populo conturbato iudicavit. unde et eum Anastasius latenter ab urbe eduxit. Macedonius vero A c h o lium quendam, qui exemerat adversus se machaeram ex sub missione inimicorum suorum , per singulos menses annonas praecepit accipere, super mansuetudine collaudatus. hoc a u tem et in egenis sacrilegis egit. Mundi anno 6001, divinae incarnationis anno 501, Ana-p.232 2 stasius imperator Flavianum Antiochenum episcopum coëgit Theophanes II. 6
82 ANASTASI HISTORIA ECCLESIASTICA enotico Zenonis subscribere; qui facta synodo episcoporum subdegentium multorum versuum epistolam scripsit,Nicaenam Constantinopolitanam et Ephesinam confitens synodos, Chal cedonensemautemtacuit. reprobavitautemDiodorum,sub dens capitula quattuor , per quae c u m Chalcedonensi a p p a ret non consonare concilio, maxime vocem duarum natura rum impugnans. aiunt praeterea quidam haec Acacii C o n stantinopoleos esse. porro Flavianus secretam epistolam scri psit Anastasio , intentionem eius sectatus. similiter Xenaias impius, qui et praesumptuose gerens addidit his capitulis a n a thema contra divinissimum Leonem Romanum etsynodum ac illis consentientes. at vero Constantinus episcopus Seleuciae Chalcedonensem synodum anathematizabat. porro Flavianus utderogansscripsitimperatori,indicanshaec.imperatorautem indignatus est adversus eum,Constantinum potius etXenaiam suscipiens. Heliae vero episcopo Hierosolymitano scripsit A n a stasius iubens contra Chaldeconensem decernere synodum ; qui rescripsitimperatori anathematizans NestoriumEutychen atque p.233 15Diodorum , et concilium Chalcedonense recipiens. interea monachi quidam haeretici ducenti, venientes ab Oriente B y zantium una cum Severo impio,contraMacedonium atque concilium decertabant. hos Anastasius honorifice suscepit ut veritatis inimicos, et eos qui conturbaverant Orientem, et hic eadem operantes. Ioannes vero Alexandrinus episcopus duo milia librarum auri dare spopondit imperatori, si per fecte eiiceretChalcedonense concilium: imperator autem M a cedonium cogebat apocrisiariis communicare Ioannis, Ioan nemque recipere synodum, neque recipientem neque proii cientem. Macedonius autem restitit, dicens non illis se c o m municaturum , nisi confiteantur matrem et magistram syno dum Chalcedonensem. ceterum Deuterius episcopus Ariano rum Byzantii baptizans quendam virum nomine Barbarum, praeter dominicam traditionem ausus est dicere "baptizatur Barbarus in nomine patris per filium in spiritu sancto ;" et statim lavacrum exsiccatum est. Barbarus vero timore p e r territus fugit,et omnibus notum fecitmiraculum. porro imperator Macedonium Constantinopoleos episcopum coge bat anathematizare Chalcedonense concilium,quemadmodum et Heliam Hierosolymitanum. ast Macedonius absque universali synodo,quae praesulemRomanum haberetepiscopum,impossi bile fore hoc se facere fatebatur. unde inimicus ei effectus p .235 imperator confugientes ad ecclesias violenter extrahere iussit, et ecclesiis haereticorum intemeritatis diffinitiones conces sit: quotquot autem clerici et laici Byzantii erant, apud S c verum et Manichaeos Orientales haereticos vacabant, contra * e
EX THEOPHIANE. 83 Macedonium satagentes, porro deifert monachi, qui in P a laestina crant , divina moti aemulatione venere Byzantium contra Severum et monachos qui cum eo erant. Dorotheus autem monachus Alexandrinus multorum versuum librum edidit pro Chalcedonensi concilio, quem dedit Magnae uxori fratris Anastasii, cum esset orthodoxus. ipsa vero Anastasio librum obtulit, sperans per hunc eum fore mutandum ; quem cum legisset et praeter votum suum esse reperisset, Doro theum apud Oasin exilio destinat et librum pro nihilo ducit, eoquodsuperscriptas essetTragoedia,idestprophetiain stantis constitutionis, quemadmodum a magno Basilio aiunt fuisse dictum contra Iulianum. Macedonius autem Flavia num Antiochenum et omnes qui praesumerent dicere quid adversus synodum anathematizavit, et apocrisiarios Flaviani venientes ad se propter quasdam necessitates anathematiza vit et insecutus est. vicesimo sane imperii Anastasii anno synodus apud Sidonem praeparatur. Soterichus enim epi-p.236 Scopus Caesareae Cappadociae a Macedonio consecrandus se in scriptis professus est dogmata Chalcedonensis synodi u t pote diffinitionem fidei recepturum. post haec tamen adeo factus est hostis ut mori velle cerneretur in Oriente cum Xenaia locutus, et ambo pro synodo apud Sidonem efficien da imperatorem petiissent in omnimodam eiectionem sancti Chalcedonensis concilii; quae statuta maturius dissoluta est, imperatore ad hoc Eutropium tribunum mittente , qui et dissoluta ea egit ut Flavianus Antiochenus et Helias Hierosoly mitanus una cum episcopis suis imperatori, quae apud Sido niam gesta fuerant, scriberent. Flavianus vero tres tantum modo synodos et Zenonis enoticon se suscipere scripsit, Chalcedonensis mentionem non faciens. Helias quoque H i e rosolymitanus etiam Chalcedonensem se scripsit abiicere. S o terichus autem Caesariensis et Xenaias contra Flavianum et Heliam suggesserunt imperatori, quod pro eo quod nollent expresse contra synodum Chalcedonensem sententiam ferre, convenerunt ad invicem. Anastasius autem iratus incitavit monachos quosdam falsos convenire apud Antiochiam et a d versus Flavianum insurgere, petentes eum Chalcedonense anathematizareconciliumetDiodorum etTheodorumetIban et Theodoretum ; quod et fecit pusillanimus factus Flavia nas, et contra ecclesiam eos anathematizavit una cum syn odo. codem anno contra Macedonium imperator agebat; etp.237 6 schismatici c u m conductis turbis, in Archangelo palatii et in magna ecclesia psallentes in dominica die trisagion, addebant in eo "qui crucifixus es propter nos," ita ut orthodoxi ex necessitate cum plagis eos insequerentur. imperator vero
84 ANASTASI HISTORIA ECCLESIASTICA manifesto per schismaticos monachos et clericos et Iulianum Cariae tunc , deinde vero Halicarnassi episcopum, et S e v o rum episcopum,adhuc monachum,impugnabatMacedonium, turpibus e u m publice submittens iniuriis. multitudines a u tem cum mulieribus et liberis abbatibusque orthodoxorum monachorum congregatae clamabant "tempus martyrii, Chri stiani: ne derelinquamus patrem nostrum," iniuriis lacessere imperatorem satagentes ut Manichaeum et indignum i m p e rio; qui metuens clausit ostia palatii, et naves praeparavit ad fugiendum. Macedonium autem , de quo iuraverat non se ultra visurum,tunc rogabat videre, multitudines metuens. hoc interea veniente ad eum , populus hegumenis et m o n a chis protestabatur dicens "patrem nostrum habemus a vobis." scholae vero laudem dicebant ei, cum transiret. ingressus autem ad Anastasium arguit eum ut hostem ecclesiae; qui 238 10simulatus est ei ad horam uniri. verum sequenti anno d e cepit imperator Macedonium per Celerem magistrum, c o m monitorium *) faciens ad eum , in quo se primam quidem et secundam confitebatur suscipere synodum,Ephesinam vero et Chalcedonensem dimisit; quod ingens Macedonio vitupe rium attulit. per hoc enim et enoticon Zenonis recepit, cui etiam consecrandus subscripserat. praeterea Macedonius abiens in Adalmati monasterium in eo clericis et monachis zelatoribus, qui ob id scandalizati fuerant, rationem reddidit per declamatoriam sermonem, quod susciperet sanctam Chal cedonensem synodum, eosque qui hanc non susciperent hae reticos haberet; et comministraverunt ei. imperator autem muneribus persuasit consentaneis ipsius, clericis scilicet et monachis , alium episcopum eligendi; quod et Areadnem et magnos ex senatoribus contristabat : diligebatur enim M a c e donius propter vitae munditiam et dogmatum rectitudinem, licet deceptus fuerit. instruxit autem imperator duos quos dam nequam accusare Macedonium quasi puerorum amato rem pariter et haereticum , et haec porrigere in scriptis praefecto et magistro. similiter autem contra presbyteros et diaconos orthodoxos. iussit autem Celerem magistrum d e ponere violenter eum ab episcopio, clamante Macedonio se prompteresponderenonsoluminpraetoriosed etiaminthea tro. multi vero clericorum in carceres missi sunt : qui autem fugere potuerunt , apud R o m a m et Phoenicem sunt dispersi. Porro impius imperator authenticam chartam Chalce *) commonitorium] Theodorus Balsamo ad synodum Carthaginen sem : κομμονιτόριον ἤτοι τὸ ἔγγραφον ὑπόμνημα. vide ad glos sas Basilicorum. FABR. EX THEOPHANE. 85 donens concilй gestorum per magistrum accipere a M a c e donio et dirumpere satagebat. Macedonius vero signans eam super altare posuit; quam Calopodius eunuchus et oecono mus magnae ecclesiae furto ablatam imperatori detulit. tunc Macedonium nocte educens imperator violenter Chalcedonem p.240 misit, et inde apud Euchaitem exilio relegari praecepit, nihil eorum quae de se obiiciebat quaerere ausus, metuens m u l titudines. postera vero die provehit episcopum Timotheum quendam , presbyterum et vasorum custodem ecclesiae, c o gnomento Lytrobulem et Celonem propter quosdam actus convenientes nominibus ; qui ingressus ecclesias, p r i m u m i m a g i n e s M a c e d o n i i d e p o n e b a t , e t i t a f a c i e b a t m i s s a s *) . I o a n n e m vero Alexandrinum in diptychis ordinavit, eique synodica scri psit. imperator autem perpendens quod sine depositione M a c e donium et sine iudicio in exilium miserit,misso magistro sistere feciteum ultraClaudiopolimHonoriadis,sicque illumabsen tem deponunt,cum idem ipsifuerint accusatores testes et iu dices,praesertim cum iam essetante iudicium pulsus;etper episcopos mittunt depositionem, et presbyterum Cyzicenum. hoscumvidissetMacedonius,priusquamcum illisloqueretur, interrogabat si susciperent synodum Chalcedonensem ; quibus dicentibus "quis enim es?" tunc ipse ait "si Sabbatiani vel Macedoniani deferrent mihi depositionem , convenerat me suscipere." et ita reversi sunt inefficaces, idemque per venit ad Euchaitem. tunc et Flavianum festinabat impera tor a sede Antiochena eiicere, et pro illo Severum manife stum veritatis inimicum inducere. apposuerunt autem ca lumniantes quod ore tantum et non corde synodum anathe matizaverunt. de cetero et consilium acceperunt iudices, qui missi fuerant ab imperatore, pellendi eum et propter turbationem modicum removendi; quo ad Platanos egresso confestim impium Severum constituit, qui ante monachus fuerat in monasterio schismaticorum , iuxta Maiuma Gazae. Flavianum autem apud Petras exilio relegavit. sed et alios nonnullos episcopos ferreis vinculis compeditos una presbyteris et diaconibus. Helias vero Hierosolymitanus d u m cogeretur ab imperatore aut Severo communicare aut ab episcopalu repelli, monachis confortantibus illum , ab epi *)faciebatmissas]Letrovoye. idemdevitisPP.inConstantino: missas imperatori fecit. sic loquebantur antiqui,ut S. Bonifa ciusarchiep.Mogunt.ep.95. Hist.Tripart.interpres1.4mis sas facere in ecclesia, et 1. 6 missas facientes seorsum, et 1. 7 seorsumagebatmissas. sicetiamloquiturf.12c.2.etFlodo ardus hist.Rem.1.2 c.13. idem tamen interpres missas celebrare dixit 1. 10 c.23. FABR. p.241 cum
86 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA scopatu proiici magis elegit, et consecratus est pro eo Ioan nes ex staurophylacibus quidam, qui spopondit facere quae p.242 12cunque vellent: verum consecratus neutrum fecit. impera tor autem Anastasius una cum Timotheo scelesto Constan tinopolitano episcopo multa mala monachis clericis ac laicis, qui pro Macedonio proque synodo defensanda persevera bant , ostendit, ita ut apud Oasim Thebaidis multos exilio relegaret. qui Timotheus synodica et Macedonii depositio nem singularum episcopis civitatum ad subscribendum trans misit, quorum alii, fortiores scilicet, ad utrumque restite rant, alii vero utrisque scripturis timore imperatoris p e r territisubscripserunt.porro medii depositioniMacedonii non p.243subscribentes, Timothei synodicis subscripserunt; quod id ipsum erat , licet eis distare videretur. volens sane T i m o theusSeverinomen indiptychisordinareetFlavianieiicere, prohibitus est a populo : Severi namque communionem omnes orthodoxi fugiebant,et maxime monachi; quibus cum mul titudine rusticorum panitis multos occidit, altaria subvertens et sacra orthodoxorum vasa utsacrilegus conflans.Iulianavero, illustrissimafemina,quaetemplumdeigenitricisapudHonora tas construxerat, valde pro Chalcedonensi synodo satagebat, ita uteinecimperatorquidem,multasadversus eamversutiasad inveniens,Timotheo communicare persuadere valuerit. sed nec ipse Timotheus frequenter ad eam pergens hoc ei potuit p e r suadere.Pompeium quoqueconsobrinumillius,ethuiusuxorem, quae mulier erat ornata et concedendis beneficiis vacans,multis imperator angustiis humiliabat ut zelatores synodi et eos qui Macedonio largiebantur in exilio quae necessaria erant. hi vero qui Alexandriam missi fuerant a Timotheo ad Ioannem Nicaeotem, super ambonem Chalcedonense anathematizavere concilium. defuncto autem hegumeno monasterii Dii venit Timotheus ordinaturus hegumenum : is autem qui p r o m o p.244vendus erat, dixit se non suscepturum benedictionem a viro qui Chalcedonensem synodum sperneret. ad haec Timotheus ait "anathema omni homini Chalcedonense non suscipienti concilium;" et tum ille provehi ab ipso convenit. praeterea Ioannes archidiaconus Timothei, cum esset Manichaeus, con viciis affecit Timotheum, et imperatori quod dixerat indica vit. ast imperator ignominiose ac dire Timotheum in fa ciem conveniens negantem invenit, et e contra eos anathe matizantem qui Chalcedonensem synodum recepissent. porro Ioannes Alexandrinus inhibuit Aegyptios ascendere Hieroso lymam, ut non communicarent in exaltatione Chalcedonensi concilio. terribilia vero quaedam ab his qui a daemonio tenebantur facta sunt Hierosolymis tunc. Anastasius enim
EX THEOPHANE. 87 cuplens fleri dux Palaestinao , pollicitus est imperatori , ulsi persuaderet Ioanni, post Heliam Hierosolymitano episcopo, communicare Severo, dare trecentas libras auri. accepto vero principatu venit Hierosolymam , Ioannemque sibi non obedientem misit in carcerem. Zacharias vero quidem prin ceps Palaestinae, deo amabilis vir, suggessit episcopo, zelo d i vino ductus, duci repromittendi se quae illi placerent actu rum, dummodo restitueretur in throno suo; quo se absol-p. vente ac restituente, collectis monachis in templo S. Ste phani ascendit super ambonem, et anathematizavit Nestorium et Eutychen et Severum atque Soterium , pronuntians san ctas et universales quattuor synodos. aderat autem et H y patius filius fratris imperatoris , non communicans omnino Severo. hic cum tunc communicaret Ioanni, auri libras cen tum dedit S. Theodosio , qui erat exarchus monasteriorum, ad distribuendum has monachis qui rectae fidei erant et Chalcedonensis concilii zelo fervebant. imperator autem quosdam ex principibus praecepit in templo S. Theodori Sphoracii super ambonem trisagii additamentum admittere, Ita ut multitudines indignatae per diem letaniae illinc egre derentur, quando et Timotheum per commonitorium scri ptum omnibus ecclesiis praecepit trisagium in letaniis cum additamento dicendum, quod multi metuentes fecerunt. nachi vero alium psalmum psallendo venerunt. hos autem populus videns clamavit "bene venerunt orthodoxi," simul tasque multa facta est et incendium domorum multarum ac 245 homicidia dena milia, turba vociferante adversus Anastasiump.246 et Vitalianum imperatorem petente, ita ut fugeret Anastasius et latitaret, ab ipsaque Areadne laceraretur iniuriis utpote multorum causa malorum Christianis effectus. Alamundaro autem principe Saracenorum gentis baptizato, Severus duos episcopos macula suae pravitatis infectos direxit ei c o m m u nicandi. dei autem providentia ille ab orthodoxis baptiza tus fuerat, qui recipiebant concilium. cumque Severi epi scopi subvertere principem a vero dogmate festinarent, m i rabiliter eos arguit Alamundarus huiuscemodi fabula. ait enim ad illos: " litteras" inquit "accepi hodie, quia Michael archangelus mortuus est." illis vero dicentibus hoe impos sibile fore, ait princeps "et quomodo deus secundum vos nudus crucifixus est, nisi naturarum esset duarum Christus, quandoquidem nec angelus moritur?" et ita cum confusione Severi recesserunt episcopi. porro Cabades quosdam Chri stianos, qui erant in Perside, poplite euervavit, qui tamen postmodum ambulaverunt. Vicesimo tertio imperii Anastasii anno Hormisda papap.247 mo
vendens. *)fiendum]Flodoardus hist.Rem.1 13:fiendumqueseChristianum vovisset. vide Vossium de vitiis sermonis 4 30 circa finem FABR . p.249 3 p.248 S sent ita fiendum *), facta est pax, et ad propria rediit. H o r 88 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA Romanus pontificium gerit. Vitalianus autem,quem popu lus imperatorem expetiverat , accepta tota Thracia Scythia et Mysia, Vulgares habens secum et multitudinem Hunnorum, cepit Anchialum et Odyssopolim. comprehendit autem et Cyrillum magistrum militum Thraciae, et pervenit praedas gerendo usque Byzantium , parcens vero civitati apud S o sthenium castra metatus est. Anastasius autem desperatione consternatus mittit ex senatu quosdam , rogans eum pacisci et iurare una cum senatu, quod ab exilio episcopos revoca ret apud Heracliam Thracae. porro Vitalianus addidit ut et principes uniuscuiusque scholae iurarent istud ; sed et Macedonius et Flavianus, qui nequiter pulsi fuerant, suos r e ciperent thronos, similiter et reliqui omnes episcopi, et ita celebraretur synodus, Romano et cunctis episcopis conveni entibus, et communi iudicio probarentur quae adversus o r thodoxos sunt praesumpta. itaque cum haec imperator se natus et reliqui principes populique iurassent et confirmas misda vero Romanus episcopus , molestiis fatigatus a T h e o dorico Vitaliano favente, Ennodium episcopum misit et V i talianum archidiaconum ad synodum celebrandum apud H e racliam. venere autem et episcopi ex diversis locis fere d u centi, qui illusi ab iniquo imperatore ac Timotheo episcopo Constantinopolitano recessere inefficaces. impius quidem i m perator pacta transgrediens clam intimavit Romano papae ne veniret:miserat enimVitalianosacram,quo transmitteret eam Romam , ut papa proficisceretur ad celebrandam apud Heracliam synodum. omnis autem populus atque senatus in praesentia maledicebat Anastasio tanquam periuro. porro Vitalianus indignatus adversus Anastasium ob periurium multa mala exercitibus Anastasii et reliquae rei publicae d e m o n stravit, occidens,rapiens, armis exuens, etpostremo ad iniuriam eius unumquemque militem uno aereo nummo Mundi anno 6008, divinae incarnationis anno 508,Hunni, qui dicuntur Saber , transeuntes Caspias portas, Armeniam et Cappadociam, Galatiam et Pontum depopulati sunt , ita ut Euchaitam quoque pervaderent. unde et fugiens M a c e donius, propemodum periclitaturus , salvatus est apud G a n gras. quo comperto Anastasius amare illic eum custodiri praecepit , mittens , ut aiunt, qui c u m occideret. defunctus
EX THEOPHANE. 89 autem apud Gangras positus est in templo sancti martyris Callinici iuxta reliquias eius , multas sanitates efficiens; qui cum exanimis iaceret,manu fertur se signaculo crucis signasse. Theodorus autem quidam ex his qui cum eo erant, vidit cum in somnis sibi dicentem "excipe, et abiens lege Anasta sio, et dic, ego quidem vado ad patres meos, quorum fidem servavi, non cessabo autem increscens domino,usquequo v e niasetiniudiciumingrediamur." eodemannoAlexandriae multi viri et mulieres et pueri atrociter a daemonibus o b sessirepentelatrabant.insomnis autem quidamviditquen-p.250 dam dicentem quia propter anathematismos synodi patiun tur ista. porro monachi heremi zelo divino moti, quattuor contestationes componentes, duas quidem ex his misere i m peratori, unam vero principibus regionis et unam episcopo Hierosolymitano loanni, protestantes neque sanctam se Chal cedonensem synodum praevaricaturos neque impio Severo communicaturos, quin et se promptam habere mortem,in cendentes et sancta loca. sane Thessalonicensi episcopo c o m municante ob metum imperatoris Timotheo Constantinopo litano episcopo , quadraginta episcopi Illyrici et Graeciae convenientes in unum per professionem in scriptis factam, ut a proprio metropolitano discessere ab eo ; et R o m a m mittentes Romano communicare in scriptis professi sunt. episcopum autem Thessalonicensem Theodorus historicus p a triarcham nominat irrationabiliter, nesciens qua pro causa. Vicesimo imperii Anastasii anno Ioanne Nicaeote Ale xandrino antistite haeretico mortuo , Dioscorus iunior, Ti-p.251 mothei Heluri consobrinus, praelatus est episcopus Alexan driae. cum autem venissetByzantium, pro Alexandrinis apud imperatorem intercessurus propter occisionem filii Calliopii Augustalis, ab orthodoxis publice conviciis appetebatur, cum procederet, existimantibus eum contra recta dogmata adve nisse. ergo cum ob homicidium intercessisset,cum festina tione discessit. causa vero caedis ista fuit. cum Dioscorus m a nus impositionem accepisset, recessere multitudines rustico rum, dicentes quia nisi secundum quod sanctorum continent apostolorum canones fiat, non recipietur episcopus: princeps enim inthronizaverat eum. Dioscorusautem venit ad S.Mar cum, et venientes clerici induerunt eum secundo, et iterum consecraverunt. et ita veniens ad S. Ioannem perfecit col lectam. cum autem esset illic Theodosius filius Calliopii Augustalis et Acacius magister militum, turbae turbatae c o e pere iniuriis afficere Augustalium , eo quod laudaret i m peratorem Anastasium. cum vero iurgium motum fuisset, insilientes quidam a sede filium Augustalis deposuerunt, et 90 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA VicesimoseptimoimperiiAnastasiianno viditidem impera torinvisuvirum terribilem,portantemcodicem;quihuncape p.233riens,etinveniens nomen imperatoris,dicit ei "ecce propter malam fidem tuam deleo quattuordecim," et delevit eos. e x pergefactus autem , et advocato Adamantio praeposito, dixit ci visionem. "et ego" ait "vidi haec ista nocte, quia assi stenti mihi imperio tuo porcus magnus veniens, et compre hensa praetexta mea , proiecit me in terram et interemit." convocato ergo Proculo coniectore *) edixit ei quae fuerant visa; qui quod ambo forent post paululum morituri prae dixit. Timotheo vero Constantinopoleos episcopo mortuo, Ioannem Cappadocem episcopum et syncellum Constantino poleos episcopum creaverunt. hic consecratus tertio die paschae apostolicam indutus est stolam, populus autem i n stantiam multam agebat ut Ioannes anathematizaret Severum . porro eodem anno mortuus est impius Anastasius, et i m p e ravit piusIustinus pro eo,virsenioretmultum peritus, qui a militibus incipiens usque ad senatum profecit, Illyricus g e nere. quidam autem aiunt quod divino fulmine percussus Anastasius periisset. Mundi anno 6011, divinae incarnationis anno 511,anno p.254 9imperii Iustini primo,Vitalianus post mortem Anastasii eidem imperatori valde familiaris effectus est , ita ut consul a p p e l *)coniectore]Glossac oveLooxolins coniector,somnisolutor,so maioruminterpres.v.Plaut.Curcul.act.2sc.1et2. FABR. vit eum. interemerunteum. atveroAcaciusmagistermilitum,quot p.252quot capere potuit, interfecit. haec audiens imperator ira tus est adversus eos. porro Dioscorus interveniens mitiga inter Indos vero et Persas castrum est nomine Zubdaber, ubi multas pecunias et lapides pretiosos esse C a bades rex Persarum ediscens, quaerebat hoc comprehendere. daemones autem loco insidentes prohibebant illum aggredi. omni ergo mota excogitatione magorum suorum, deindeque Iudaeorum consilio frustratus, credidit per orationem Chri stianorum , quae fit ad deum, huic dominari; et episcopum quendam Christianorum, qui apud Persas erant, super hoc deprecatus est. qui collecta celebrata divinorum mysterio rum participatus est, et accedens ad locum daemones, qui illi inerant , pepulit , et sine labore castrum Cabadi tradidit. stupefactus autem super hoc signo Cabades prima cathedra episcopum honoravit, cum usque ad illud tempus Manichaei atque Iudaei praesiderent ; porro volentibus baptizari licen tiam praebuit.
EX THEOPHANE. 91 laretur, fiduclamque tantam apud imperatorem haberet ut etiam Severum praecipereteiicietinterimi:nimis enim erat orthodoxus Vitalianus. quo audito Severus fugit, et Iulianus Alicarnassi episcopus. Aegyptum abeuntes, hanc conturba verunt,sermonem decorruptibili etincorruptibilicommo ventes, d u m Alexandriae Dioscorus esset episcopus. episcopi autem et clerici Romam venientes, auctoritate ab Hormisda Romano episcopo studio Vitaliani percepta,cum adhuc vi-p.255 veret loannes Cappadox episcopusConstantinopolitanus,san ctam Chalcedonensem synodum in diptychis ordinaverunt, una cum aliis sacris tribus conciliis. cum vero Severus i m pius fuga lapsus esset effectus, Paulus consecratus est Antio chiae, et donavit imperator civitati Antiochenae mille libras auri. sed et ceteris urbibus benevolentiam praestitit, inhi bens quoque et publicas perturbationes. Xenaiam vero, qui et Philoxenus dicebatur,episcopumIerapoleos,cum essetM a nichaeus,etPetrum Apamiae cum omnibus ipsius maculae participibus exilio relegavit. revocavit autem omnes quot quot iniuste fuerant ab Anastasio exules constituti. sed etp.256 Appionem patricium, quem in Nicaena civitate in presbyte rum consecraverat, quemque imperator, ut revera pruden tem, praefectum fecit praetoriorum. sequenti autem anno Joanne Cappadociae Constantinopolitano episcopo defuncto, Epiphanius presbyter ipsius ecclesiae atque syncellus p r o m o tus est; similiter et Hormisda Romano dormiente Ioannes episcopatum suscepit. Tertio Iustini principis anno , bello moto inter Roma-p.257 9 nos et Persas, misit idem Iustinus legatos et munera ad Z e licben regem Hunnorum ; et repromisit cum iuramentis se imperatori contra Persas auxilium praestaturum. mittente autem et Cabade repromisit et ipsi. hoc sane Iustinus edi scens tristatus est valde. porro direxit ad Persas Zelicbes viginti milia ad expugnandum Romanos. at vero Iustinus destinavit Cabadi regi Persarum legationem pro pace , et quasi super alio quodam scribens etiam de Zelicbe significa vit, quia opitulationis iuramenta cum Romanis habet, quia et munera accepit multa , et vult proditor Persarum fieri, et quia oportet nos, cum simus fratres, ad amicitiam venire, et non a canibus istis illudi. tunc Cabades accersiens se creto Zelicben, sciscitatus est si accepisset a Romanis m u n e ra, hortatus adversus Persas ; qui dixit "etiam." et iratus Cabades occidit eum, et per noctem missa multitudine Per sarum interfecit populum eius, suspicatus quod dolo venis sent ad illum; quotquot autem potuerunt fugere, redierunt ad propria. praeterea Euphrasius Antiochenus Chalcedonen- p.258 8 92 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA sem synodum exclusit a diptychls, sed et nomen Hormisdae papaeRomani. posthaecverotimensquattorconciliacon firmavit. Quinto anno imperii Iustini Zathus rex Lazorum , rece dens a regno Persarum regnante Cabade et Zathum amante, qui etiam illum in regem Lazorum provexerat,venit Byzan tium ad Iustinum , et rogavit eum ut fieret Christianus et ab ipso appellaretur imperator Lazorum. at imperator cum gaudio illo suscepto, illuminavit *) eum et filium appellavit. provectus autem imperator Lazorum a Iustino portavit c o ronam et chlamydem imperatoriam albam. quo comperto Cabades rex Persarum significavit imperatori Justino, dicens quia cum amicitia et pax sit inter nos, quae inimicorum sunt agis, et eos qui sub potestate Persarum a saeculo erant assumpsisti. qui remisit ei "nos quenquam subiectorum i m perio tuo neque assumpsimus neque subvertimus. sed ascen dens Zathus ad imperialia nostra procidens deprecatus est at ab scelesto et pagano dogmate impiisque sacrificiis et e r rore daemonum liberaretur, et accederet ad conditorem omniumdeum,etfieretChristianus. huncnosbaptizantes p.260 19absolvimus ad propriam regionem." ex tunc ergo facta est inimicitia inter Romanos et Persas. eodem quoque anno gesta sunt quae circa S. Arethan provenerunt. Sexto imperii Iustini anno Theuderichus R o m a m tenens, et ea quae Arii sunt sapiens, coëgit Ioannem papam venire Byzantium ad imperatorem Iustinum etintercedere pro Aria nis, ut non compelleret illos ab haeresi sua discedere. nam et Theuderichus hoc in orthodoxos , qui in Italia erant, f a cere minabatur. Ioannes vero Byzantium veniens,etinvi tatus ab Epiphanio patriarcha, non consentit, usquequo E p i phanio praesideret utpotepapaRomanus. qui omnibus qui dem episcopis communicavit , Timotheo vero Alexandrino non communicavit. Cabades autem Persarum rex, filius P e rozi, multa milia Manichaeorum cum episcopo eorum Inda zaro una die peremit,una cum senatoribus Persis,qui sen sus eorum erant. filium enim eius, nomine Pthasuarsan, Manichaei a puero instruentes et sui sensus efficientes repro mittebant ei, dicentes quia pater tuus senuit, et si contige riteum mori,principesmagorum unum fratrumtuorumfa p.262cient imperatorem , eo quod teneat dogma ipsorum. aulem possumus per orationes nostras suadere patri tuo a b *)illuminavit]ἐφώτισεν. φωτίζειν in scriptis patrum accipitur pro baptizare.v.Gregor.Naz.ɛistòåɣiovßántioμa. FABR. p.2599 p.261 4 nos
EX THEOPHANE. 93 renuntiare Imperto , et te promovere , ut ubique confirmes dogma Manichaeorum. qui repromisit hoc facere, si i m perasset. cum autem haec Cabades cognovisset,iussit con ventum fieri quasi facturus filium suum Pthasuarsan impera torem, et omnes iubens Manichaeos una cum episcopo eorum et mulieribus et liberis adesse conventui, similiter et princi pem magorum Glonazen et magos, et Christianorum episco pum Boazanen,dilectumaCabadeutpotemedicumoptimum. et convocatis Manichaeis ait "gaudeo super dogmate vestro, etvolodare,dum vivo,filiummeumPthasuarsanetconsen taneum vestrum. sed segregate vosmet ipsos ad recipiendum eum." qui freti fiducia semet ipsos segregaverunt. Caba des autem praecipiens exercitus suos ingredi, omnes conci dit gladiis cum episcopo eorum, sub conspectu principis m a gorum et Christianorum antistitis. Mundi anno 6019, divinae incarnationis anno 519, cum p.265 17 terrae motus apud Antiochiam adhuc teneretur, Euphrasins episcopus obrutus est a terrae motu et mortuus est,et omnis domus et ecclesia cecidit, et pulcritudo civitatis exterminata est: non enim facta est talis divinitus ultio in alia civitate per omnes generationes. ast piissimus imperator Iustinus his cognitis plurimum animo doluit, ita ut ablato diademate a capite suo et purpura lugeret in sacco sedens per dies m u l tos, adeo ut in die festo procedens ad ecclesiam non passus sit portare coronam vel chlamydem. porro mense Aprilis eiusdem quintae indictionis aegrotus imperator Iustinus effe ctus provexit, d u m adhuc viveret, in imperatorem Justinia num nepotem *) suum, qui et coimperavit ei mensibus 4. mense autem Augusto eiusdem quintae indictionis Justinus obiit. eodem autem anno singulare imperium Justinianusp.267 7 obtinuit. rex autem Helurorum, Gractes nomine, ad R o m a nos confluxit, et venit Constantinopolim cum populo suo, et petiit imperatorem quo fieret Christianus ; qui baptizatum in Theophaniis suscepit eum ex baptismate , repromittentem auxiliari ei in quibuscunque voluisset. eodem anno adhaesitp.269 3 Romanis mulier quaedam ex Hunnis, qui dicuntur Saber, barbara,nomine Boazer, vidua, habens secum Hunnorum milia centum. tum et rex Hunnorum qui sunt iuxta Bos phorum , nomine Gorda, accessit ad imperatorem, et factus nepotem] avepov, ut tunc loquebantur, i.e. sororis suae filium. Gregorius Turon. hist. 1 18: Octavianus Iulii Caesaris nepos, quem Augustum vocant.et 3 18: parvipendens de interfectione nepotum loquiturdeChlotario,quifiliosfratrisocciderat.vide Vossium de vitiis sermonis 1 27. FABR. p.268 6
94 ANASTASI HISTORIA ECCLESIASTICA existat. Eodem anno passa est a divina indignatione rursus A n tiochia, post duos annos prioris passionis, et factus est ter rae motus magnus et tempestas gravissima. et letaniam f a ciebant qui remanserant omnes , discalceati, clamantes kyrie eleison,etproiicientessepronossupernives. apparuitau tem in visu cuidam dei cultori homini , ut diceret omnibus residuis quod superscriberent in superliminaribus suis "Chri stus nobiscum, state." quo facto stetit ira dei. et rursus imperator et Augusta multas pecunias donaverunt in recu perationem et aedificationem Antiochensium civitatis, quam p.273 9 et cognominavit Theopolim. porro 12 kal. Apriliarum 7 i n dictionis irruit Alamundarus Zecius, regulus Saracenorum, et depraedatus est primam Syriam usque ad terminos Antio chiae in locum qui dicebatur Litargum, et occidit multos, et incendit exteriora Chalcedonis. et audientes primores R o manorum exierunt adversus eum. quo comperto Saraceni p.274 7una cum Persis,sumpta praeda cum captivis,fugerunt,prae terca Samaritac et ludaei in Palaestina imperatorem q u e n dam Iulianum coronantes , et arma contra Christianos m o ventes, rapinas et homicidia et incendia operati sunt; quos deus tradidit in manus Justiniani, et interemit omnes, et d e p.276 14collavitIulianum tyrannum. interea tertio imperii sui anno * hereditare]vetusinterpresepistolaeadPhiladelph.quaeS.Igna tio adscribitur: regnum dei non hereditabit. FABR. Christianus susceptus est ab imperatore; et multis ci prao p.270stitis donis misit eum in regionem ipsius ad Romanas res custodiendas et Bosphorum civitatem, quae pro eo quod R o manis boves per singulos annos pro pecuniis inferebat , B o s phorus appellata est. locavit autem et numerum militum Romanorum et tribunorum custodire civitatem propterH u n p.271 6nos, et exigere tributa boum. promulgavit autem formain imperator de episcopis et oeconomis et orphanotrophis et xenodochis , ne hereditates possiderent nisi quae priusquam proveherentur habuisse probarentur, de quibus et testamen tam emittere potuissent. ab hora vero qua promoverentur, neminem habere licentiam disponendi,sed omnia ipsiusve p.272nerabilemdomum hereditari. etexposuitimperatorleges validas contra libidinosos, et multi puniti sunt, et factus est timor multus et cautela. renovavit etiam contrarias leges, facienssingularemcodicem,etvocans eumnovellasconsti tutiones, in quibus non permittit principem in locis, quibus praeest, emere possessionem aut aedificare d o m u m aut h e reditare *) extraneam personam, nisi quis sibi cognatus
EX THEOPHANE. 95 Iustinianus imperator promulgavit no militarent pagani nec haeretici, nisi soli orthodoxi Christiani, dans illis et indutias usque ad menses tres ad conversionem. Septimo imperii Iustiniani anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam. denique Vandali sub Arcadio et Honorio ad Hispaniam venientes cum Godigisclo p.287 5 rege suo, et ex ea in Libyam transeuntes, hanc comprehen derunt. Godigisclo vero mortuo Gizerichus eius principatum suscepit. cui successit Honorichus filius eius, regnum ade ptus ; qui multa mala Christianis qui in Libya erant osten dit, et arianizare coëgit, et multos occidit, et linguam a gutturequorundam abscidit,quietiamdeigratiapostealo quebantur. episcopus autem quidam Orientalis partis im- p.291 3 peratorem Iustinianum deterruit, dicens ex deo sibi visionem factam , iubentem sibi ad imperatorem accedere , et postu lare ut Christianos qui erant in Libya liberaret a tyrannis. quibus imperator auditis retinere mentem ultra non potuit, sed tam exercitum et naves armis circumdedit et victualia *) praeparavit , Belisariumque in procinctu esse praecepit in Libyam praetorem mittendum, quem et praetorem impera tor principaliter, et in omnibus statuit. erat autem cum eo etProcopius,harumrerumconscriptor. proficiscentesau tem a regiaurbe adieruntAbydum. Belisariusvero curabat quatinus universus stolus simul navigaret et in praedium idem ipsum diverteret, cumque ad Siciliam pervenisset, m i sit Procopium conscriptorem Syracusam , si forte inveniret quosdam qui se in Libyam ducerent. ipse vero stolo acce pto ad Caucanam properavit villam, 200 a Syracusa stadiis differentem. Procopius ergo Syracusam ingressus escas emit apud Amalasuntham, uxorem Theuderichi, matrem autem Atalarichi regis Italiae, amicitiam erga Iustinianum habentem. consecutus quoque est inopinate virum qui sibi fuerat a m i cus a puero, quique experimentum habens Libyae locorum et maris, tres tantum dies transierant ex quo Carthagine v e nerat. et asseverabat omnem securitateinhabereillos,et haud metuere quenquam illorum quod adversus se movere tur exercitus, ita ut a quattuor mansionibus **) maris Gelimer moraretur. hunc ergo assumptum Procopius ad Caucana *)victualia]commeatum,victuinecessaria.GlossaeDosithei:alimo nia,victualia.Flodoardus hist.eccl. Rem.2 11: sufficientiavi ctualia constituit. FABR **) mansionibus] Sulpicius Severus in Martino : sedecim mansionibus p.293 abest. plura de mansionibus dico ad tit. 3 dictae collectionis. FABR. 96 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA perveniens Belisario praesentavit. quibus compertis Belisarius p.294transmeavit,et exiit in quoddam praedium; aggeremque ac vallum profundum facientes castra metati sunt. ubi et cum locus inaquosus esset,vallo effosso terra protulit aquam ad omnem utilitatem, tam animantibus quam exercitibus. se quenti vero die populus ad praedam prorupit. praetor a u tem his accersitis haec ad eos locutus est "violentiam qui dem inferre alienisque pasci iniustitia est in omni tempore, maximeque nobis in periculis constitutis. ego enim in hoc fisus in hanc vos terram transvexi, ut iustitia et opere bono tam deum placemus quam Afros ad nosmet attrahere procure mus. haec autem vestra intemperantia in contrarium vobis proveniet, et aget ut Afri Vandalis auxilientur. sed acquie scentes verbo meo , ementes escas asportate, et neque iniusti esse videamini neque amicitiam Afrorum in inimicitiam c o n vertatis, sed deum potius placare studete. cessate insilire in aliena,etlucrumexcutitepericulisplenum." mittensautem p.295Belisarius electum exercitum urbem sine labore comprehen dit. noctu enim ad eam accedentes , et una cum introeun tibus plaustris rusticorum ingredientes, hauc obtinuerunt. et cum dies factus fuisset, tam sacerdotem quam huius primos captantes ad praetorem destinaverunt. Belisarius itaque Carthagine capta commonebat milites dicens "videte quanta prospera facta sunt nobis, quoniam sobrietatem erga Afros ostendimus. videte honestatem in Carthagine conservare, et ne quis quenquam opprimat, nec quicquam ipsius surripiat. cum enim multa mala fuissent a Vandalis barbaris viris perpessi, imperator noster ad auxi liandum eis nos misit et ad libertatem donandam." haec p.300commonens Carthaginem introivit, et ascendens palatium in Gelimeris solio sedit. ad quem accesserunt negotiatores C a r thaginis , et quotquot iuxta mare manebant , queritantes se rapinamaclassibuspertulisse. atveroCalonymum,navium principem, iuramento constrinxit quatinus omnia quae rapta fuerant asportaret et propriis dominis redderet ; qui defrau dans ex eis et periurans non post multum vindictam exol vit: nam extra sensum effectus suam ipsius linguam c o m e dens obiit. ita vero praetor sine tumultu urbem possidebat, ut nec iniuriam quampiam inferrethomini, nec inforo quos piam obserare domum contingeret,sed ementes milites m a n ducabant et laetabantur. Cos vero Vandalos qui ad sacra confugerant, fide praestita educebat. murorum autem civi tatis diligentiam exhibebat , c u m antea negligentia ruerent. porro dicebant et vetus verbum Carthagine dictum, videlicet Gamma persequetur Beta,nunc esse perfectum prius enim p.299 13
EX THEOPHANE. 97 * quaecunque]Catoap.A.Gellium1322:quiamultaegeo. Plau tusMenaechm.act.1 sc.2:nec quidquam eges. Priscianus 1.18: nostri, egeo illius rei et illam rem et illa re. FABR. 305 8 306 vero Belisariusp.301 Gezerichus Bonifacium insecutus est, nunc Gelimerem, praeterea tot pecunias multitudo reperit quot p.304 14 in nullo loco unquam esse contigerat. denique Romanorum principatum depopulantes pecunias multas in Libyam trans tulerunt. et cum ipsa regio optima et fecunda esset, pecu niarum reditus eis effecti sunt multi. nonaginta quippe et quinque annis Vandali Libyam tenuerunt; et cum multas di vitias collegissent, in illa die in Romanorum manus omnesp. divitiae redierunt. in tribus enim mensibus cum pugnasset Belisarius , id est a calendis Octobribus usque ad calendas Decembrias,totamLibyamsubdidit. misitautemIoannem Armenium cum ducentis electis persequi Gelimerem , donec eum vivum aut mortuum comprehenderet ; qui praeoccupans Gelimerem comprehensurus erat, nisi res contigisset huius modi, Huliares quidam ex Belisarii armigeris erat cum Io anne; qui vino inebriatus, videns avem super arborem in sidentem, tenso arcu iecit adversus avem. et avem quidem consecutus non est, Ioannem vero retro in cervice percus sit; qui plagatus mortuus est, multum luctum tam impera toriJustiniano et Belisario quam cunctis Romanis et Cartha ginensibus derelinquens. taliter Gelimer effugiens illa die ad Maurusios properavit ; quem Belisarius persecutus in Papua monte, in novissimis Numidiae , circumclusit, hunc obsidens. per hiemem,deficientibusei omnibus necessariis:panis enim apud Maurusios non fit neque vinum neque oleum,sed far et hordeum immaturum , ut irrationabilia animalia, come-P. dunt. his Gelimer incidens scribit ad Faran, quem dimise rat Belisarius ad custodiendum eum , ut mitteret sibi citha ram et panem unum et spongiam. Faras autem haesitabat quidnam esset hoc, donec qui detulerat epistolam dixit quia panem quidem desiderat videre Gelimer , non videns panem ex quo ascendit in montem, spongiam autem propter oculos non lotos ac per hoc laesos , quatenus hos sinceros spongia reddat, porro citharam, ut calamitatem et lamentetur et d e fleat. his auditis Faras condolens, et fortunam humanam deplorans, secundum eius scripta faciebat, et omnia mittebat quaecunque *) Gelimer egebat. praeterea cum hiems trans iisset, metuens Gelimer obsidionem Romanorum , et cogna torum misertus filiorum, qui vermes in eadem miseria fe cerant , dissolutus est mente , et ad Faran rescripsit quod fidei verbo recepto ipse, et qui secum erant , ad Belisa 7 Theophanes 11.
98 ANASTASII HISTORIA ECCLESIASTICA : rium properarent. quo hunc certum iureiurando reddente, p.307 7 assumptis omnibus Carthaginem venit. Belisarius autem hunc gratanter recepit. at vero Gelimer ridendo ad B e lisarium introivit. quem alii quidem superfluitate passio nis excessisse quae sunt naturae , delirumque suspicabantur effectum amici vero huius et sagacem hominem hunc esse cogitabant, et cum fuerit rex et regii generis, et virtutem validam pecuniasque magnas habuerit, quoniam infugam ver sus est et mala in Papua pertulit et nunc ut captivus ductus est, nihil praeter multo risu digna, quae hominum sunt, a r bitratum eum esse perhibebant. Belisarius autem hunc cum principibus omnibus Vandalorum non in dehonoratione *1 custodiebat, ut ad imperatorem Iustinianum Byzantium d u ceret. Cyrillo vero statim Belisarius cum capite Zatzonis fratris Gelimeris in Sardum insulam misso, quae Kyrnus v o cabatur, primum hanc Romanis subegit. in Caesaream autem , quaeestinMauritania,Ioannem alium destinavit,quae30die rum itinereaCarthaginedistanspenesGadiraetsolisoccasum iacet. aliumque Ioannem ex praetoribus unum infretum quod est in Gadiris, et in castellum quod Septum vocant, direxit. porro in insulas quae iuxta Oceanum sunt , Maioricam sci p.308 licet et Minoricam , Apollinarium destinavit, virum bonum . misit autem et in Siciliam quosdam Afrorum , et castrum Vandalorum comprehendere iussit. Gothi vero qui hoc c u stodiebant, matri Athalarici haec nota fecerunt. quae scri bit ad Belisarium ne idem castrum tyrannide caperet, q u o usque imperator Iustinianus sciret, et quod sibi esset visum efficeret. in his ergo Vandalicum bellum finem accepit. v e rum invidia, utpote in magna felicitate fieri solet, contigit. etiam inBelisarium: quidam enim derogaverunt ei penes i m peratorem , quod tyrannidem meditaretur. ast imperator misso Salomone tentatBelisarii voluntatem, utrum cum G e limere et Vandalis veniret Byzantium , an manens illuc eos transmitteret. Belisarius autem Byzantium profectus est, Salomone praetoreLibyaederelicto.cumqueBelisariusByzan tiumunacumGelimereetVandalispervenisset,magna prae mia percipere meruit , qualibus nimirum temporibus priscis Romanorum praetores in maximis victoriis digni efficieban tur. sexcentis enim annis transactis nemo ad talem pervenit p.309honorem nisi Titus Traianus et alii imperatores, qui magi *) dehonoratione ] Flodoardus hist. 2 20 : quidquid in ipsius i m p e ratoris dehonoratione gestum fuerat. Vetus interpres epistolae adPhilippenses,quae S.Ignatio adscribitur:dies festosnolite dehonorare. FABR.